1. Căn cứ pháp lý về đổi họ cho con
Việc đổi họ cho con được quy định tại:
- Luật Hộ tịch 2014
- Bộ luật Dân sự 2015
- Luật Hôn nhân và Gia đình 2014
- Nghị định 123/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hộ tịch
2. Các trường hợp được phép đổi họ cho con
Căn cứ theo khoản 2 Điều 26 Bộ luật Dân sự 2015, họ của một cá nhân có thể được đặt theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ, tùy thuộc vào sự thỏa thuận giữa cha và mẹ. Trong trường hợp không xác định được cha đẻ, thì đứa trẻ sẽ mang họ mẹ.
Bên cạnh đó, theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, nếu muốn thay đổi họ, chữ đệm hoặc tên của người chưa đủ 18 tuổi, phải có sự đồng ý từ cả cha và mẹ. Sự đồng thuận này cần được ghi rõ trong Tờ khai khi thực hiện thủ tục. Đặc biệt, với trẻ em từ đủ 9 tuổi trở lên, pháp luật yêu cầu phải có sự đồng ý của chính người đó.
Ngoài ra, theo điểm a, d khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép đổi họ trong một số trường hợp như:
- Chuyển họ của con từ họ cha sang họ mẹ hoặc ngược lại;
- Đổi họ cho con theo yêu cầu của cha hoặc mẹ khi có sự xác nhận về quan hệ huyết thống với con.
Trong thực tế, nếu giấy khai sinh của trẻ chưa có thông tin về người cha, đồng thời cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, thì theo quy định, người đàn ông chưa được pháp luật xác định là cha đẻ. Vì vậy, trước khi làm thủ tục đổi họ, cần phải thực hiện thủ tục nhận cha cho con theo quy định tại Điều 25 và Điều 28 Luật Hộ tịch 2014.
Tuy nhiên, có một trường hợp ngoại lệ: nếu con được sinh ra trước khi cha mẹ đăng ký kết hôn, đã có giấy khai sinh nhưng không ghi tên cha, thì khi cha mẹ có văn bản thừa nhận con chung, sẽ không cần làm thủ tục nhận cha, con. Thay vào đó, chỉ cần thực hiện bổ sung hộ tịch, ghi thêm thông tin người cha vào sổ hộ tịch và giấy khai sinh của con theo quy định pháp luật.
3. Điều kiện để thực hiện đổi họ cho con
Để đổi họ cho con theo quy định của pháp luật hiện hành, cần đáp ứng đầy đủ một số điều kiện nhất định. Cụ thể:
- Con phải chưa đủ 18 tuổi.
- Việc đổi họ có lý do chính đáng.
- Nếu con từ 9 tuổi trở lên, phải có ý kiến đồng ý bằng văn bản của trẻ.
- Trường hợp con đã đủ 18 tuổi thì phải tự mình nộp đơn xin đổi họ.
